2026 թվականին նավատերերն արդեն պատվիրել են ավելի քան երկու անգամ ավելի շատ գերլցանավեր, քան ամբողջ անցյալ տարվա ընթացքում։ Պատվերների ծավալը գերազանցել է 20 միլիարդ դոլարը և դարձել է առնվազն վերջին 25 տարվա ամենախոշորը՝ ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև պատերազմի պատճառով նավթային երթուղիների վերակառուցման և նավթի երկարատև ծովային փոխադրումների պահանջարկի աճի ֆոնին, հաղորդում է Reuters-ը:
Signal Group վերլուծական հարթակի տվյալներով՝ տարվա սկզբից պատվիրել են 217 VLCC դասի լցանավեր (Very Large Crude Carrier)՝ 2025 թվականի ամբողջ տարվա 93-ի դիմաց։ Allied Shipbroking-ը հաշվարկել է 164 պատվեր՝ նախորդ տարվա 83-ի դիմաց։ Մեկ VLCC-ը կարող է տեղափոխել մոտ 2 միլիոն բարել նավթ։
Պատվերների աճն արտացոլում է նավատերերի սպասումները, որ նավթն ավելի ու ավելի հաճախ կմատակարարվի մեծ հեռավորություններով Ատլանտյան ավազանի երկրներից դեպի Եվրոպա և Ասիա։ Գնորդները ձգտում են դիվերսիֆիկացնել մատակարարումները և նվազեցնել կախվածությունը Մերձավոր Արևելքի նավթից։
Պատճառներից մեկը դարձել է Հորմուզի նեղուցով երթևեկության փաստացի դադարեցումը։ Պատերազմի սկսվելուց առաջ դրա միջոցով անցնում էր համաշխարհային նավթի և հեղուկացված բնական գազի մատակարարումների մոտ մեկ հինգերորդը։ Եվրոպական և ասիական նավթավերամշակողներին ստիպված է այլընտրանքային հումքի աղբյուրներ որոնել։
ԱՄՆ-ից նավթի արտահանումը հասել է ռեկորդային ցուցանիշների, իսկ մատակարարումները մեծացնում են նաև Ատլանտյան ավազանի այլ արտադրողները։ Vortexa-ի վերլուծաբանի գնահատմամբ՝ Բրազիլիան, Գայանան և Արգենտինան մինչև 2030 թվականը կարող են ավելացնել համախառն արդյունահանումը օրական մոտ 2,5 միլիոն բարելով, ընդ որում նավթի զգալի մասը կուղղվի եվրոպական և ասիական շուկաներ։
Լցանավերի նկատմամբ լրացուցիչ պահանջարկ է առաջանում նաև այն պատճառով, որ Պարսից ծոցից Հորմուզի նեղուցով դուրս եկող նավթը պետք է վերաբեռնվի ավելի խոշոր նավերի վրա արդեն Օմանի ծոցում։ Նավատերերը դժկամությամբ են լցանավերն անցկացնում նեղուցով՝ Իրանի հարձակումների վտանգի պատճառով, ուստի Մերձավոր Արևելքի որոշ նավթարտադրողներ սկսել են ձեռք բերել սեփական նավատորմը։
Կարմիր ծով տանող սաուդյան նավթամուղի վնասվելուց հետո խոշորագույն լցանավերով նավթի փոխադրման արժեքը հասել է ռեկորդային մակարդակի։ Allied Shipbroking-ի տվյալներով՝ VLCC-ի դրույքաչափերը վերջերս գերազանցել են օրական 500 հազար դոլարը՝ փետրվարի մոտ 132 հազար դոլարի դիմաց, մինչև պատերազմի սկիզբը։
Նավերի բարձր պահանջարկը հանգեցրել է անսովոր իրավիճակի․ Pareto Securities բրոքերների գնահատմամբ՝ տասը տարվա հնության նավթային լցանավը հիմա կարող է ավելի թանկ արժենալ, քան նավաշինարանում պատվիրված նորը։
Յուրաքանչյուր նոր VLCC-ն արժե մոտ 130 միլիոն դոլար։ Միաժամանակ պատվերների աճը կապված չէ միայն մատակարարման երթուղիների փոփոխության հետ։ VLCC համաշխարհային գործող նավատորմի մոտ 20%-ը ավելի քան 20 տարվա հնություն ունի, ինչը դրա թարմացումը դարձնում է ավելի ու ավելի արդիական՝ նավաշինության ցածր ակտիվության մի քանի տարիներից հետո։
Հին լցանավերի մի մասը ոչնչացման փոխարեն օգտագործվում է այսպես կոչված «ստվերային նավատորմում», որը փոխադրում է նավթ պատժամիջոցների տակ գտնվող երկրներից, ներառյալ՝ Ռուսաստանից, Իրանից և Վենեսուելայից, արևմտյան նավագնացության և ապահովագրության հիմնական համակարգից դուրս։