Իսրայելի ռազմական գերատեսչությունները շոկի մեջ էին 2026 թվականի պատերազմից հետո Իրանի վերականգնման տեմպերից, հայտնում է The Jerusalem Post-ը։
Սա վերաբերում է ինչպես ՑԱԽԱԼ-ի, այնպես էլ «Մոսադ»-ի ներկայացուցիչներին, թեև հենց բանակն էր գլխավոր գերատեսչությունը, որը գնահատում էր հարվածների հետևանքներն ու Իսլամական Հանրապետության պաշտպանական հատվածին հասցված վնասը։
Արտասահմանյան ԶԼՄ-ների բազմաթիվ հրապարակումներ կասկածի տակ էին դնում իսրայելական՝ հաջող ռազմական գործողությունների մասին նարատիվի առանձին կողմերը, ըստ որի դրանք դեռ ընթացիկ տարվա մարտին Իրանի ռազմարդյունաբերական համալիրը իբր տարիներով հետ էին շպրտել։ Սակայն մի քանի ամիս շարունակ ՑԱԽԱԼ-ի ապաքաղաքականացված փորձագետները պնդում էին, որ վնասը այնքան մասշտաբային էր, որ նույնիսկ առանձին հայտարարություններում հնարավոր սխալների պարագայում Իրանը տարիներով հետ շպրտելու վերաբերյալ իսրայելական ընդհանուր վարկածը մնում է ուժի մեջ։
Պատերազմի հիմնական փուլի՝ ապրիլին ավարտվելուց չորս ամիս անց Post պարբերականին հայտնի է դարձել, որ ՑԱԽԱԼ-ն այժմ արձանագրում է զարմանալիորեն արագ վերականգնում, որի մասին ոչ ոք չէր սպասում, և ոչ թե որևէ մեկ կոնկրետ ոլորտում, այլ բազմաթիվ ուղղություններով, ներառյալ բալիստիկ հրթիռների վտանգը։
Այն, ինչ զարմանք է առաջացնում այս պատմության մեջ, մասամբ այն է, որ ՑԱԽԱԼ-ն արդեն երկու անգամ բախվել է իրանցիների կողմից անսպասելիորեն արագ վերականգնման տեմպերի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերին և 2025 թվականի հունվարին։
2024 թվականի հոկտեմբերին Իրանում բալիստիկ և ռազմական արդյունաբերության 20 կարևոր օբյեկտների վրա հարվածներից հետո ՑԱԽԱԼ-ը հայտարարում էր, որ Իրանի ապագա հրթիռների արտադրությունը մեկ տարով կամ ավելի հետ է շպրտել։
2025 թվականի սկզբին ՑԱԽԱԼ-ն արդեն արձանագրել էր իրանցիների կողմից բարձր արագությամբ բալիստիկ հրթիռների արտադրության տեմպերի լիակատար վերականգնումը՝ այնքան մեծ ծավալով, որ բանակը հնարավոր հարձակման ժամկետը 2025 թվականի աշնանից տեղափոխել էր 2025 թվականի հունիս։
2025 թվականի հունիսին մոտ 100 հրթիռային և ռազմարդյունաբերական օբյեկտների վրա հարվածներից հետո ՑԱԽԱԼ-ը հայտարարեց, որ գտել է այնպիսի բանաձև, որը թույլ է տալիս Իրանի հրթիռների արտադրությունը իսկապես երկար տարիներով հետ շպրտել։
Դրա համար հիմքեր կային՝ հաշվի առնելով, որ խոցված թիրախների թիվը հնգապատկվել էր, իսկ ՑԱԽԱԼ-ը նետել էր էքսպոնենցիալ կերպով շատ ավելի մեծ քանակի ռումբեր։
Այդուհանդերձ, իրանցիները կրկին ինչ-որ կերպ գտան հրթիռների բարձր արագությամբ արտադրությունը վերականգնելու ուղիներ՝ կրկին շոկի մեջ գցելով ՑԱԽԱԼ-ին։
2025 թվականի հունիսին մոտ 1300 միավոր գնահատվող հրթիռների քանակը ընթացիկ տարվա փետրվարին հասել էր 2500-ի։
Վերջապես, ՑԱԽԱԼ-ն ու ԱՄՆ-ը համատեղ հայտարարեցին 2026 թվականի մոտ 40-օրյա պատերազմի ընթացքում դրված նպատակի իրականացման մասին։
Հարձակումների թիրախ դարձան ավելի քան 2600 հրթիռային և ռազմարդյունաբերական օբյեկտներ, իսկ ԱՄՆ-ն ու Իսրայելը համատեղ Իրանի դեմ հասցրին մոտ 30 000 հարված։
Սա 26 անգամ գերազանցում էր 2025 թվականի ցուցանիշները և ավելի քան 100 անգամ՝ 2024 թվականի ցուցանիշները։
ՑԱԽԱԼ-ի ներկայացուցիչները Post պարբերականին ասում էին, որ ռազմական արդյունաբերության յուրաքանչյուր խոշոր և փոքր տարր ամբողջությամբ ջախջախվել էր։
Ինչպե՞ս Իրանը կարողացավ վերականգնել հրթիռների ծավալը մինչև 2500 միավոր կամ նույնիսկ ավելի սպառնալից մակարդակների՝ իր ռազմական ոլորտին հասցված 300 միլիարդ դոլարի վնասի ֆոնին։
Այլ կերպ ասած, դասը, որը ՑԱԽԱԼ-ը քաղեց հարձակումների բոլոր երեք փուլերից, այն չէր, որ Իրանը ի վիճակի է գտնել Իսրայելի համար չնախատեսված շրջանցիկ ուղիներ՝ հրթիռային սպառնալիքների կոնկրետ տեսակները արագ վերաստեղծելու համար։
Post պարբերականին հայտնի է դարձել, որ իսրայելական պաշտպանության ոլորտի բարձրագույն ղեկավարությունն այժմ ընդունում է. Իրանը գտել է ստեղծագործական եղանակներ՝ կենտրոնանալու հրթիռային ներուժի և այլ հստակ սահմանված սպառնալիքների վերականգնման վրա, նույնիսկ այն դեպքում, երբ երկրի հսկայական տարածքները դեռևս ավերակների մեջ են։
Ավելի վաղ The New York Times թերթը հաղորդել էր, որ Իրանը հաջողությամբ օգտագործել է բուլդոզերներ՝ հողով ծածկված ստորգետնյա «հրթիռային քաղաքները» մաքրելու համար շատ ավելի արագ, քան Իսրայելն էր սպասում։
Սակայն այստեղ խոսքը միայն այն զինատեսակներին հասանելիությունը վերականգնելու մասին է, որոնք իրականում չէին ոչնչացվել, այլ պարզապես արգելափակվել էին։
Այժմ Post պարբերականը նաև անկախորեն հաստատել է իրանցի բարձրաստիճան պաշտոնյաների հայտարարությունները, ըստ որոնց երկիրը կրկին արտադրում է նոր զինատեսակներ սպասվածից շատ ավելի բարձր տեմպերով։
Մինչ այժմ վեճեր էին ընթանում այն մասին, թե այս տարվա պատերազմից հետո Թեհրանի մոտ պահպանվել է 500, թե 1000 մեծ հեռահարության հրթիռ, որոնք կարող են հարվածել Իսրայելին։
Այս վեճը կարևոր նշանակություն ուներ այնքան ժամանակ, քանի դեռ ենթադրվում էր, որ Իսլամական Հանրապետությունը մի քանի տարով մնացել է այն զինանոցով, որը իրեն մնացել էր, քանի որ նրա նոր արտադրական հզորությունները հիմնականում ոչնչացվել էին։
Սակայն այն նոր տեղեկությունների լույսի ներքո, որ Իրանը ի վիճակի է արագ վերականգնել բալիստիկ հրթիռները, պատերազմի ավարտից հետո նրա ունեցած զինատեսակների քանակի մասին քննարկումը երկրորդ պլան է մղվում՝ համեմատած այն տեմպի հետ, որով Իրանը իրականացնում է այս վերականգնումը։
Եթե Իրանը կարողանա վերադառնալ ամսական 100–300 հրթիռի արտադրության, ապա նա կկարողանա իր հրթիռային զինանոցը վերականգնել մինչև 2025 թվականի հունիսի մակարդակը արդեն 2027 թվականի սկզբից մինչև կեսերը, իսկ 2028 թվականին կարող է դառնալ «կրիտիկական սպառնալիք»։
Այս ամենը, ամենայն հավանականությամբ, կազդի Իսրայելի ավելի լայն ռազմավարության վրա՝ կապված այն հարցի հետ, թե երբ և արդյոք ընդհանրապես նոր հարված կպահանջվի՝ անկախ Հորմուզի նեղուցի և միջուկային խնդրի շուրջ բանակցությունների կարգավիճակից։
Որպես այլընտրանք՝ Իսրայելը կարող է աչք փակել բալիստիկ հրթիռների խնդրի վրա՝ հաշվի առնելով, որ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հասկացնել է տվել, որ այդ հարցն իրեն չի հուզում, և կենտրոնանալ Թեհրանի կողմից եկող միջուկային սպառնալիքը նվազեցնելու փորձերի վրա։
Post պարբերականի հրապարակմանը ի պատասխան՝ բանակի մամուլի ծառայությունում հայտարարել են.
«Պատերազմի ընթացքում ՑԱԽԱԼ-ը էական վնաս է հասցրել Իրանի ռազմական ներուժի հետ կապված տարբեր առանցքային բաղադրիչների՝ դրանով իսկ խաթարելով ինչպես ռեժիմի՝ իր հնարավորությունների մի մասը կիրառելու կարողությունը, այնպես էլ դրանք մինչև պատերազմի եղած ծավալներով ու տեմպերով վերականգնելու կարողությունը»։
«Այդ ժամանակվանից ի վեր ՑԱԽԱԼ-ը ուշադիր և անընդհատ հետևում է Իրանի կողմից իր հնարավորությունների վերականգնման և նորից ձևավորման ջանքերին։ ՑԱԽԱԼ-ի գնահատականներն ու օպերատիվ իրավիճակի վերլուծությունը մշտապես թարմացվում են և համապատասխանեցվում իրադարձությունների իրական զարգացմանը», — հավելել են ՑԱԽԱԼ-ում։
«Այս հարցերի առանձնահատկությունից ելնելով՝ մենք հնարավորություն չունենք հրապարակելու վերականգնման տեմպերի վերաբերյալ կոնկրետ գնահատականներ, քանի որ նման մանրամասների հրապարակումը կարող է բացահայտել ՑԱԽԱԼ-ի աղբյուրներն ու աշխատանքի մեթոդները։ ՑԱԽԱԼ-ը կշարունակի վերլուծել իրավիճակի զարգացումը և գործել դրան համապատասխան»։