Առաջարկում ենք նոր լուծում, գործիք, որը պետք է լուծի հայկական արտահանման միանգամից մի քանի կարևոր խնդիրներ։ Այս մասին այսօր հայտարարել է Միջազգային գործարար կապերի աջակցման խորհրդի նախագահ Մարիամ Մանուկյանը։ Նա ներկայացրել է հայաստանյան տնտեսվարողների արտահանման կարողությունների զարգացմանն ուղղված լայնածավալ նախաձեռնություն, որը միտված է հաղթահարել խոչընդոտները, որոնց բախվում են արտադրողները՝ սկսած լոգիստիկ խնդիրներից մինչև միջազգային վաճառքի կազմակերպում։
Նոր ծավալուն ծրագրի մեկնարկով փոխվում են խաղի կանոնները հայրենական արտադրողների համար։ Խոսքը ԱՄՆ-ում ազգային պահեստի եւ միասնական արտահանական հաբի ստեղծման մասին է։
Մարիամ Մանուկյանի խոսքով՝ Հայաստանից հայ արտահանողներն այսօր պարբերաբար բախվում են լուրջ խոչընդոտների։ Ամենացավոտ օրինակներից մեկը ռուս-վրացական սահմանին՝ Լարսի մոտ, բեռների կուտակումն է։ Ուշացումները, տարանցման դժվարությունները եւ աշխարհաքաղաքական ռիսկերը՝ բոլորն անմիջականորեն ազդում են ապրանքների առաքման ժամկետների, որակի եւ արժեքի վրա։ Իրավիճակն ավելի է սրվում արտաքին գործոններով՝ պատժամիջոցային սահմանափակումներ, տարածաշրջանային հակամարտություններ եւ առաքման դժվարություններ, օրինակ՝ Իրանի միջոցով։ Արդյունքում՝ հայկական արտադրանքը հաճախ կորցնում է մրցունակությունը մինչեւ շուկա դուրս գալը։
Նա նշել է, որ առանձին խնդիր է հայկական ընկերությունների գրեթե լիակատար բացակայությունը Amazon-ի եւ eBay-ի նման համաշխարհային մարկետփլեյսներում։ Պատճառը պահանջարկի պակասը չէ, այլ ենթակառուցվածքը. բանկային համակարգերը եւ վճարային մեխանիզմները խոչընդոտում են լիարժեք ինտեգրմանը այդ հարթակներին։ Արդյունքում՝ նույնիսկ մրցունակ արտադրանքը պարզապես չի հասնում վերջնական հաճախորդին։
Մանունյանն ընդգծել է, որ երկու տարվա աշխատանքից հետո մասնագետներն առաջարկել են կոնկրետ լուծում՝ ազգային պահեստի ստեղծում Միացյալ Նահանգներում։ Գաղափարը պարզ է. հայկական ընկերությունները կկարողանան գրանցել իրավաբանական անձ ԱՄՆ-ում, ստանալ բանկային հաշիվներ եւ պահեստավորել իրենց արտադրանքը։ Սա ավտոմատ կերպով բացում է հասանելիություն առցանց վաճառքի եւ միջազգային հարթակներին։
Պահեստը կգործի որպես ունիվերսալ կենտրոն՝ աջակցելով ինչպես մեծածախ, այնպես էլ մանրածախ առեւտրին, ինչպես նաեւ հնարավորություն տալով ապրանքների արագ առաքմանը վերջնական սպառողներին՝ վերացնելով վճարումների եւ լոգիստիկայի հետ կապված հիմնական խոչընդոտները, նշել է նա։ Խոսքը փաստորեն աշխարհի ամենամեծ շուկա հայկական բիզնեսի «մուտքի կետ»-ի մասին է։
Մանուկյանը նշել է, որ նախագիծը կառուցված է ձեռնարկատերերին ակտիվ աջակցություն ցուցաբերելու մոդելի վրա։ Խորհուրդը կհամաֆինանսավորի ծախսերի մինչեւ 70 տոկոսը՝ լոգիստիկայից մինչեւ իրավաբանական աջակցություն։ Բիզնեսը տարեկան կվճարի 10-15 հազար դոլար ամբողջ ենթակառուցվածքի օգտագործման համար, եւ պահեստից բացի, նրանք կունենան իրավաբանական աջակցության եւ այլ օգնության հասանելիություն։ Խորհուրդը, որի տարեկան բյուջեն այս նախագծի համար կազմում է մոտ 1 միլիոն դոլար, կկրի ֆինանսական բեռի մեծ մասը։
Մանուկյանի խոսքով՝ նախագիծն ունի ավելի հավակնոտ նպատակ, քան պարզապես լոգիստիկան։ «ԱՄՆ-ում գտնվող կենտրոնը պետք է դառնա հարթակ, որտեղ կցուցադրվի Հայաստանի արտահանման ողջ ներուժը»,- նշել է նա։ Սա ենթադրում է ոչ միայն հայկական ապրանքների տեղակայում, այլեւ միջազգային գործընկերների, խոշոր մանրածախ առեւտրի ցանցերի եւ մատակարարների ներգրավում։ Սա, ի վերջո, կարող է պահեստը վերածել բիզնես գործունեության լիարժեք եւ համաշխարհային բիզնեսների համար մագնիսական կենտրոնի։
Միեւնույն ժամանակ, Մանուկյանը նշել է, որ երկիրը դեռեւս բախվում է համակարգային սահմանափակումների։ Մասնավորապես, ԱՄՆ-ի հետ հարաբերություններում Հայաստանի «առեւտրային երկրի» կարգավիճակի բացակայությունը, ինչպես նաեւ կրկնակի հարկման հարցը լուրջ խնդիրներ են, որոնք պետք է լուծվեն պետական մակարդակով։ Մանուկյանն ընդգծել է, որ նման խնդիրները չեն կարող լուծվել առանց պետական ակտիվ մասնակցության։ Ներկայում աշխատանքներ են տարվում կառավարության եւ էկոնոմիկայի նախարարության հետ՝ մինչեւ 2027թ․ արտահանման աջակցության ծրագրերում լոգիստիկ սուբսիդիաներ ներառելու ուղղությամբ։