Մարսի վրա ցածր ձգողականությունը (երկրայինի ընդամենը մոտ 38%-ը) կարող է լուրջ փորձություն դառնալ ապագա գաղութարարների օրգանիզմի համար: Նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ նույնիսկ նման համեմատաբար «մեղմ» ձգողականությունը միևնույն է հանգեցնում է մկանային զանգվածի և ուժի նկատելի կորստի, թեև ոչ այնքան կատաղի, որքան լիակատար անկշռությունը: Այս մասին հայտնում է Universe Today պորտալը՝ հղում անելով գիտնականների միջազգային խմբի աշխատանքին:
Փորձ Միջազգային տիեզերական կայանում (ՄՏԿ)
Հասկանալու համար, թե ինչպես է օրգանիզմն արձագանքում ձգողականության տարբեր մակարդակներին, հետազոտողները ՄՏԿ են ուղարկել 24 մուկ: Կենդանիներին տեղավորել են ճապոնական Kibo մոդուլում, որտեղ ցենտրիֆուգի օգնությամբ ստեղծել են տարբեր ուժի արհեստական ձգողականություն՝ լիակատար անկշռությունից մինչև երկրային (1 g): Փորձը տևել է 28 օր: Հետազոտության ղեկավար, Ռոդ Այլենդի համալսարանի պրոֆեսոր Մարի Մորտրեն նշել է. «Մենք օգտագործել ենք ձգողականության մի քանի մակարդակ, որպեսզի հասկանանք, թե ինչպես է օրգանիզմն արձագանքում դրա փոփոխությանը: 0,33 g մակարդակը շատ մոտ էր մարսյանին»:
Ի՞նչ ցույց տվեցին արդյունքները
Կմախքային մկանների (որոնք կազմում են մարդու մարմնի զանգվածի ավելի քան 40%-ը) վիճակի վերլուծությունը հստակ պատկեր է տվել.
- 0,33 g ձգողականության դեպքում (մոտավորապես ինչպես Մարսի վրա) մկանային զանգվածի կորուստը զգալիորեն քիչ էր, քան անկշռության ժամանակ, բայց միևնույն է՝ նկատելի:
- 0,67 g մակարդակի դեպքում մկանների ատրոֆիան գրեթե ամբողջությամբ կանխվում էր:
- Բռունցքի ուժի չափումները հաստատել են, որ հենց մոտ 0,67 g ձգողականությունն է թույլ տալիս պահպանել մկանների նորմալ ֆունկցիոնալությունը:
Բացի այդ, գիտնականները արյան մեջ հայտնաբերել են 11 մետաբոլիտներ, որոնց կոնցենտրացիան փոխվում էր՝ կախված ձգողականության մակարդակից: Այս նյութերը կարող են օգտակար բիոմարկերներ դառնալ տիեզերագնացների վիճակին հետևելու համար երկարատև թռիչքների ժամանակ:
Ի՞նչ է սա նշանակում Մարս թռիչքների համար
Ստացված տվյալները մատնանշում են մի կարևոր շեմ. մկանային ատրոֆիան լուրջ դանդաղեցնելու կամ կանխելու համար անհրաժեշտ է առնվազն մոտ 0,67 g ձգողականություն: Մարսյան 0,38 g-ը զգալիորեն ցածր է այդ մակարդակից: Սա նշանակում է, որ նույնիսկ Կարմիր մոլորակի մակերևույթին տիեզերագնացներին կպահանջվեն պաշտպանության լրացուցիչ միջոցներ՝ կանոնավոր ծանր ֆիզիկական վարժություններ, հատուկ մարզասարքեր և, հնարավոր է, դեղաբանական աջակցություն:
Հատկապես օրհասական է մնում Մարս թռչելու ժամանակահատվածը, որը կարող է տևել 6–9 ամիս՝ գրեթե լիակատար անկշռության պայմաններում: Հենց այդ պատճառով հետազոտողներն ընդգծում են միջմոլորակային նավերի վրա արհեստական ձգողականություն ստեղծելու անհրաժեշտությունը՝ օրինակ, պտտվող մոդուլների միջոցով:
Կարճ ասած
Գիտնականների միջազգային խումբը ՄՏԿ-ում փորձ է իրականացրել և պարզել, որ մարսյան ձգողականությունը (0,38 g) միայն մասնակիորեն է պաշտպանում մկանները ատրոֆիայից՝ անկշռության համեմատությամբ: Մկանների լիակատար պաշտպանությունը հասանելի է միայն մոտ 0,67 g մակարդակի դեպքում: Հետազոտությունը բացահայտել է նաև 11 մետաբոլիտներ, որոնք կարող են ծառայել որպես բիոմարկերներ տիեզերագնացների առողջությանը հետևելու համար: Մարս ապագա առաքելությունների համար կպահանջվի ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության և, հավանաբար, նավերի վրա արհեստական ձգողականության համակցում՝ անձնակազմի մկանային զանգվածն ու ուժը պահպանելու համար: Աշխատանքը հրապարակվել է Universe Today պորտալում: